PROLOGUS

BÓK þessi lét ek rita fornar frásagnir um hfðingja þá, er ríki hafa haft á Norðrlndum ok á danska tungu hafa mælt, svá sem ek hefi heyrt fróða menn segja, svá ok nkkurar kynslóðir þeira eptir því, sem mér hefir kennt verit, sumt þat, er finnsk í langfeðgatali, þar er konungar eða aðrir stórættaðir menn hafa rakit kyn sitt, en sumt er ritat eptir fornum kvæðum eða sguljóðum, er menn hafa haft til skemmtanar sér. En þótt vér vitim eigi sannendi á því, þá vitum vér dœmi til, at gamlir frœðimenn hafi slíkt fyrir satt haft. Þjóðólfr inn fróði ór Hvini var skáld Haralds konungs ins hárfagra. Hann orti kvæði um Rgnvald konung heiðumhæra, þat er kallat Ynglingatal. Rgnvaldr var sonr Óláfs Geirstaðaálfs, bróður Hálfdanar svarta. Í því kvæði eru nefndir þrír tigir langfeðga hans ok sagt frá dauða hvers þeira ok legstað. Fjlnir er sá nefndr, er var sonr Yngvifreys, þess er Svíar hafa blótat lengi síðan. Af hans nafni eru Ynglingar kallaðir. Eyvindr skáldaspillir talði ok langfeðga Hákonar jarls ins ríka í kvæði því, er Háleygjatal heitir, er ort var um Hákon. Sæmingr er þar nefndr sonr Yngvifreys. Sagt er þar ok frá dauþa hvers þeira ok haugstað. Eptir Þjóðólfs sgn er fyrst ritin ævi Ynglinga ok þar við aukit eptir sgn fróðra manna. In fyrsta ld er klluð brunald. Þá skyldi brenna alla dauða menn ok reisa eptir bautasteina, en síðan er Freyr hafði heygðr verit at Uppslum, þá gerðu margir hfðingjar eigi síðr hauga en bautasteina til minningar um frændr sína. En síðan er Danr inn mikilláti, Danakonungr, lét sér haug gera ok bauð at bera sik þanning dauðan með konungsskrúði ok herbúnaði ok hest hans við llu sðulreiði ok mikit fé annat ok hans ættmenn gerðu margir svá síðan, ok hófsk þar haugsld í Danmrku, en lengi síðan helzk brunald með Svíum ok Norðmnnum. En er Haraldr inn hárfagri var konungr í Nóregi, þá byggðisk Ísland. Með Haraldi konungi váru skáld, ok kunna menn enn kvæði þeira ok allra konunga kvæði, þeira er síðan hafa verit í Nóregi, ok tókum vér þar mest dœmi af, þat er sagt er í þeim kvæðum, er kveðin váru fyrir sjálfum hfðingjunum eða sonum þeira. Tkum vér þat allt fyrir satt, er í þeim kvæðum finnsk um ferðir þeira eða orrostur. En þat er háttr skálda at lofa þann mest, er þá eru þeir fyrir, en engi myndi þat þora at segja sjálfum honum þau verk hans, er allir þeir, er heyrði, vissi, at hégómi væri ok skrk, ok svá sjálfr hann. Þat væri þá háð, en eigi lof. Ari prestr inn fróði Þorgilsson, Gellissonar, ritaði fyrstr manna hér á landi at norrœnu máli frœði, bæði forna ok nýja. Ritaði hann mest í upphafi sinnar bókar frá Íslands byggð ok lagasetning, síðan frá lgsgumnnum, hversu lengi hverr hafði sagt, ok hafði þat áratal fyrst til þess, er kristni kom á Ísland, en síðan allt til sinna daga. Hann tók þar ok við mrg nnur dœmi, bæði konunga ævi í Nóregi ok Danmrku ok svá á Englandi eða enn stórtíðendi, er grzk hfðu hér á landi, ok þykkir mér hans sgn ll merkiligust. Var hann forvitri ok svá gamall, at hann var fœddr næsta vetr eptir fall Haralds konungs Sigurðarsonar. Hann ritaði, sem hann sjálfr segir, ævi Nóregskonunga eptir sgu Odds Kolssonar, Hallssonar af Síðu, en Oddr nam at Þorgeiri afráðskoll, þeim manni, er vitr var ok svá gamall, at hann bjó þá í Niðarnesi, er Hákon jarl inn ríki var drepinn. Í þeim sama stað lét Óláfr Tryggvason efna til kaupangs, þar sem nú er. Ari prestr kom sjau vetra gamall í Haukadal til Halls Þórarinssonar ok var þar fjórtán vetr. Hallr var maðr stórvitr ok minnigr. Hann munði þat, er Þangbrandr prestr skírði hann þrévetran. Þat var vetri fyrr en kristni væri í lg tekin á Íslandi. Ari var tólf vetra gamall, þá er Ísleifr byskup andaðisk. Hallr fór milli landa ok hafði félag Óláfs konungs ins helga ok fekk af því uppreist mikla. Var honum því kunnigt um konungríki hans. En þá er Ísleifr byskup andaðisk, var liðit frá falli Óláfs konungs Tryggvasonar nær átta tigum vetra. Hallr andaðisk níu vetrum síðar en Ísleifr byskup. Þá var Hallr at vetratali nírœðr ok fjgurra vetra. Hann hafði grt bú í Haukadal þrítøgr ok bjó þar sex tigu vetra ok fjóra vetr. Svá ritaði Ari. Teitr, sonar Ísleifs byskups, var með Halli í Haukadal at fóstri ok bjó þar síðan. Hann lærði Ara prest, ok marga frœði sagði hann honum, þá er Ari ritaði síðan. Ari nam ok marga frœði at Þuríði, dóttur Snorra goða. Hon var spk at viti. Hon munði Snorra, fður sinn, en hann var þá nær hálffertøgr, er kristni kom á Ísland, en andaðisk einum vetri eptir fall Óláfs konungs ins helga. Því var eigi undarligt, at Ari væri sannfróðr at fornum tíðendum bæði hér ok útan lands, at hann hafði numit at gmlum mnnum ok vitrum, en var sjálfr námgjarn ok minnigr. En kvæðin þykkja mér sízt ór stað fœrð, ef þau eru rétt kveðin ok skynsamliga upp tekin.